تلاوت های مــــــــــاندگار

بررسـی آثار نابغه فن تلاوت، اسـتاد مصــطفی اسـماعیل

تلاوت های مــــــــــاندگار

بررسـی آثار نابغه فن تلاوت، اسـتاد مصــطفی اسـماعیل

اسلوب شناسی فن تلاوت قرآن کریم
در کانال تلگرامی قاریان و فنون تلاوت
به آدرس
https://telegram.me/quran114telavat

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
طبقه بندی موضوعی
آخرین نظرات
  • ۱۴ شهریور ۹۵، ۱۱:۱۸ - حامد
    ممنون

برخی از مهم ترین نکات تلاوت استاد مصطفی اسماعیل به طور خلاصه:

(چکیده سبک استاد در بیست نکته)

بخش دوم

شیخ مصطفی اسماعیل

برو تلاوتــــــــــــــ های ماندگار

 

شماره های 1تا10 در بخش اول مطلب

11-در بحث ترتیب مقامی، معمولا استاد مصطفی اسماعیل بعد از مقام بیات وارد مقام صبا می شود ولی گاهی نیز استفاده از مقام حجاز یا نهاوند مشاهده شده است. البته بهره گیری از مقام صبا مانند استاد رفعت یا استاد منشاوی یا استاد عبدالباسط به شکلی نیست که به طور مداوم بین بیات و صبا رفت و برگشت انجام گیرد. بلکه با پایان مقام بیات وارد صبا شده و با پایان صبا، مقام های دیگر مانند حجاز یا نهاوند شروع می شوند و بازگشتی وجود ندارد. مگر در تلاوت های طولانی، پس از پایان یک دوره از مقامات اصلی دوباره از مقامات قبلی استفاده شود.

12-مقام صبا جزو مقام هایی است که به لحاظ نغمه ای محدود تر از دیگر مقامات است و دست قاری در اجرا در این مقام، بسته می باشد بنابراین خیلی از قاریان علاقه چندانی به استفاده از آن ندارند. ولی با این حال جزو مقامات بسیار اصیل و زیبای عرب است. جالب است که کارشناسان موسیقی سنتی ایران، به آن "عربی" می گویند. (اسم مقام صبا = عربی)

13-استاد در اجرای مقام صبا نیز بعضا ابتکاراتی جالب و دلنشین دارد که در تحلیل تلاوت سوره های حجرات ق انشراح اخلاص اشاره گردید همچنین در تحلیل تلاوت سوره های بقره طارق انشراح که در قاریان و فنون تلاوت درج گردیده نویسنده بدان اشاره نموده است.

 

14-اجرای استاد در مقام نهاوند کاملا متفاوت از دیگران و با حضور پر رنگ مقام فرعی عشاق مصری (ترکیب نهاوند-بیات) در اوج است. همچنین استاد تحریر بسیار معروفی در مقام فرعی نهاوند کردی دارد که بسیار مشهور بوده و مورد تقلید بسیاری از قاریان از سطح مبتدی تا عالی قرار گرفته است. بجز دو مقام فرعی ذکر شده مقام های فرعی فرح فزا و نهاوند مرصع نیز از جمله ترکیبات مورد استفاده استاد در اجرای مقام نهاوند می باشد.

همانطور که در بخش اول مطلب گفته شد، علاوه بر مقام بیات، مقام نهاوند نیز یکی از نقاط قوت تلاوت استاد  است به شکلی که گاهی باعث اعجاب اهل فن می شود.

 

15-اجرای استاد در مقام های سه گاه و حجاز معمولا به لحاظ تنوع نغمات و الحان در حد اجرای ایشان در مقام های بیات و نهاوند نیست ولی به هر شکل قطعاتی ماندگار در تلاوت های ایشان در مقام های سه گاه و حجاز مشاهده می گردد که از این دست می توان اجرای ایشان در سوره الحاقه در مقام سه گاه در تلاوت سوره های یوسف و حاقه و اجرای مقام حجاز در تلاوت سوره های حجرات ق انشراح توحید و همچنین اجرای متنوع مقام حجاز در تلاوت سوره های اسراء قدر و نجم قمر رحمن نام برد.

 

16-معمولا اوج مقام سه گاه در تلاوت استاد با استفاده از نغمه گردانیه سه گاه (اوج راست در فضای سه گاه) می باشد و کمتر از اوج اصلی مقام سه گاه (نغمه سه گاه بزرگ) استفاده شده است. (یکی از موارد نادر آن در تلاوت لقمان نازعات علق می باشد)

 

17-اجرای اوج مقام حجاز در سبک استاد، محدود به نغمه حجاز محیر می باشد. در این شکل از اجرا، استاد اوج مقام حجاز را از درجه هشتم این مقام استفاده نموده و حرکت صوتی ایشان به شیوه هبوط در درجات مقام حجاز بوده و استفاده از فرم صعودی آن که (در میان قراء هم عصرش مانند کامل یوسف و محمود علی البناء متداول می باشد) مشاهده نشده است.

 

18-مقام عجم و چهارگاه در تلاوت قرآن و بخصوص در تلاوت قاریان قدیمی کمتر از دیگر مقامات مورد توجه بوده است و شیخ مصطفی نیز از این مورد استثنا نمی باشد. همچنین استفاده از مقام عجم بیشتر در قالب مقام چهارگاه بوده است و معمولا مقام عجم عشیران و یا مقام فرعی شوق افزا (ترکیب عجم-حجاز) در تلاوت استاد کمتر شنیده می شود. ولی ایشان از تلوین بین چهارگاه و صبا بهره گرفته است.

 

19-مقامات کرد و فرعیات آن و همچنین نکریز و نواثر جزو مقامات کم کاربرد در تلاوت می باشند و جزو شیوه استاد نمی باشند ولی گاهی به طور موردی مشاهده می شود مانند استفاده از مقام نواثر در تلاوت سوره های نجم قمر رحمن 1953 سلامه الراضی و یا استفاده از مقام کرد در تلاوت سوره های اسراء علق 1959 سوریه

 

20-معمولا مقام پایانی تلاوت استاد مقام راست می باشد و بعد از مقام بیات، بیشترین زمان تلاوت را به خود اختصاص داده است (معمولا در تلاوت های دهه 1960و 1970 این نکته پررنگ تر است).ایشان از مقامات فرعی نوروز راست و نیشابورک بیشترین بهره را در ایجاد تنوع در اجرای مقام راست برده است.

اگر بخواهیم موفق ترین اجرای مقامات را در تلاوت استاد به لحاظ تنوع نغمی بیان نماییم مقام راست بعد از بیات و نهاوند در جایگاه سوم قرار می گیرد (مقام صبا در رتبه چهارم ). 

 

مجموعه تحلیل حرفه ای منتشر گردید
(کلیک نمایید)
 

موافقین ۱ مخالفین ۰ ۹۴/۰۵/۲۶
قاریان اصفهان

نظرات  (۶)

سلام. از توضیحات خوب شما درباره نکات فنی تلاوت حضرت استاد مصطفی اسماعیل بسیار ممنون هستم. بهره های فراوانی از نکات درجیده شده بردم.البته اگر بخواهیم نکات تلاوات استاد را با بررسی تمام تلاوات ایشان ک در اختیار داریم، استخراج نماییم؛صدها نکته فنی و لحنی را می توان انتظار داشت.با اجازه شما عزیزان من هم نکاتی عرض خواهم کرد.طبق آماری ک مرحوم محمد عاطف از تلاوات استاد مصطفی جمع آوری نموده بود،استاد از سن 13 سالگی ک ب طور تقریبا رسمی در محافل تلاوت حاضر شدند(محفل مشترک با استاد رفعت) تا 73 سالگی،بیش از 53 هزار ساعت تلاوت محفلی در کارنامه هنری خویش داشته اند.از 53 هزار ساعت با کمال تأسف فقط حدود 400 ساعت تلاوت از ایشان در دسترس ما می باشد.از طرفی همه می دانیم ک استاد ب خاطر اختلافاتی ک با رادیو پیدا کرد مجبور شد تلاوات طولانی خود را ک در حقیقت معرف واقعی ایشان بود ب صورت فشرده (نیم ساعت) اجرا کند و طبیعتا برای ایشان ک از دوران نوجوانی عادت ب تلاوات طولانی داشتند و با افزایش زمان تلاوت؛نوآوری هایشان هم ب موازات افزایش مدت تلاوت افزایش می یافت،اجرای قرائت نیم ساعتی باعث می گردد ک ایشان مجبور گردد تا از بسیاری از الحان اصیل و پیچیده و بسیار فنی صرف نظر کند.البته لازم ب ذکر هست ک بگویم تلاوات استاد از سال 1945 ک ضبط شدند(شاید تلاوت قدیمی تری هم از ایشان ضبط گردیده باشد)تا 1978،یقینا در خلال این 33 سال،مطمئنا تلاوات بسیار طولانی (بالای 117 دقیقه) در کارنامه خویش ب کرات دارند اما با کمال تأسف فقط یکی از آنها،امروز در اختیار ما می باشد.مقصودم سوپر شاهکار فاخر و تاریخی هود حاقه شمس 1976 می باشد.
پاسخ:
علیکم السلام.
ممنون از توضیحات بجای شما.
سلام.از جناب استاد محمد تقی مروت،پیشکسوت قرآنی و همنشین حضرت استاد مصطفی اسماعیل رحمة الله علیه درخواست کردم تا تعدادی از خاطرات دست اول خودشان را برای من ارسال نمایند تا در وبلاگ های قرآنی منتشر گردانم.اما ایشان فرمودند به دلیل کهولت سن و ناخوش بودن احوالشان(خداوند بهبودی کامل به ایشان عطا گرداند) قادر به پاسخ گویی به درخواست من نیستند.مضاف بر اینکه ایشان فرمودند،مشغول آماده سازی دوره کامل تجوید قرآن مطابق با روایت امام حفص برای ایکنا هستند،من هم از این فرصت نهایت استفاده را برده و درباره تجوید استاد مصطفی اسماعیل سوالاتی از محضرشان پرسیدم و نظر خودم را درباره تجوید مرحوم مصطفی اسماعیل به ایشان عرضه کردم. لازم به ذکر هست که بگویم ایشان به فراگیری دقیق تجوید اصرار فراوان دارند و در کلاسشان فقط و فقط تجوید تدریس می نمایند.ایشان می فرمایند اگر تجوید را از یک استاد متبحر فرا بگیرید و در اجرای صحیح قواعد تجویدی تسلط یابید ،به مرور زمان و با استماع تلاوات قاریان مطرح قرآن ب ویژه شادروان  مصطفی اسماعیل  بر اجرای الحان هم توفیق می یابید .ان شاء الله جواب سوالات مرا یا در آن پروژه کذایی مرقوم خواهند فرمود و یا مستقیما به بنده ارسال خواهند کرد.خواستم شما را از این پروژه با خبر کنم تا شما هم به سایر برادران و خواهران قرآنی اطلاع دهید.
پاسخ:
سلام احسان خان.
ماشاءالله به این پشتکار.
اگر حجت الاسلام شهیدی را بشناسید (ایشان کلکسیونر تلاوت های اساتید مصری در ایران هستند همچنین داور قرآن) ممکن است برخی تلاوت های نایاب از استاد مصطفی اسماعیل از جمله اثر بینظیر سوره های نجم قمر رحمن حاقه نازعات قصار السور (توحید فلق ناس حمد بقره) که در سال های 1379و1380 از رادیو قرآن ایران پخش شده شاید در آرشیو ایشان موجود باشد. الان یه فردی مانند شما نیاز است تا با ایشان تماس گرفته و پیگیر این تلاوت باشد. البته ما هیچ ادرسی از ایشان نداریم.
سلام.نهایت تلاش و همت را بکار گرفته و با جناب شهیدی تماس خواهم گرفت ان شاء الله.تلاوت سور نجم قمر رحمن حاقه نازعات وقصارالسور ک ذکر فرمودید،احیانا ساختگی نیست؟ شما ک از من بهتر اطلاع دارید ک بعضی تلاوات استاد مصطفی اسماعیل(رضوان الله تعالی علیه)در حقیقت ترکیب شده از چند تلاوت مستقل هستند.مثلا بقره(بقره طارق شرح)و لقمان(لقمان حاقه) را با هم ترکیب کرده و به اسم تلاوت جدیدالانتشار،منتشر می کنند.
پاسخ:
سلام.
نه این تلاوت فابریک همینطوری است و  ادیت شده نیست. ما سه نفر را سراغ داریم که این تلاوت را گوش نموده اند.
نام ایشان،سید محمد علی شهیدی محلاتی نیست؟از گوگل پرسیدم حجت الاسلام شهیدی و نامبرده را بهم معرفی کرد.امیدوارم بتوانم فرد مورد نظر شما  ک مورد نظر خودم نیز هست،بیابم،ان شاء الله.
پاسخ:
از اسم کاملشون اطلاعی نداریم ولی یک عکس از ایشان هست که به ایمیل تون ارسال میشه. با تشکر. 
سلام.ایشان محمدرضا شهیدی پور هستند.فردا میرم فرهنگسرای قرآن،امیدوارم ک بتوانم راهی برای تماس با ایشان پیدا کنم ان شاء الله.
پاسخ:
سلام. ان شاء الله موفق بشید.
سلام.متأسفانه فرهنگسرا تعطیل بود و من هم دیگه نمیتونم اونورا برم.ولی از استاد مروت سراغ ایمیل جناب شهیدی پور رو می گیرم.منتها ی کم باید صبور باشیم.استاد مروت سرشان فعلا شلوغ هست
پاسخ:
سلام.
ممنون.موفق باشید ایشالا.

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی